Een half jaar geleden overleed mijn ex-zwager. Zijn leven kende een verdrietige start en een droevig einde. Met een moeder die de weg kwijt was, zwervend tot ze werden gevonden en hij geadopteerd werd. Een moeilijke jeugd, een eerste kennismaking met drugs en toen als jochie van 20 als dienstplichtig militair, in de 1^e lichting, naar Libanon voor een vredesmissie.

Onlangs zag ik het promotiefilmpje uit 1979. ‘Kom naar Libanon! Altijd mooi weer. Veel tijd om te sporten en je onder te dompelen in nieuwe culturen’. Hoé anders het was, weten we niet. Want hij heeft er verrekt weinig over losgelaten. Feit was wel dat hij zwaar getraumatiseerd de diagnose PTSS (post-traumatisch stress stoornis) kreeg en niet meer heeft kunnen functioneren in onze maatschappij.

We verstrooiden zijn as op het strooiveld van het Veteranenlandgoed Vrijland. De veteraan die ons ontving, vertelde dat van zijn missie 6 van de 22 mensen geen last hadden van wat ze hebben meegemaakt. Dus 16 mensen wel. De één meer dan de ander, maar allemaal beschadigd.

Kort geleden kwam ik voor mijn werk op bezoek in het VOC Vechtdal, een ontmoetingscentrum voor Veteranen in Hardenberg. Er ging opnieuw een wereld voor me open. Dit centrum is een bezoekje meer dan waard. Veteranen en ‘thuisblijvers’ hebben daar een fijne plek om te praten, samen te knutselen en er worden regelmatig bijzondere bijeenkomsten georganiseerd. En hoe nodig dit is, heb ik nooit geweten!

In Canada woont mijn oude oom, hij is ergens in de 90. Hij heeft zijn leven keihard gewerkt want in Canada zijn de pensioenvoorzieningen niet als hier. Maar nu mag hij uitrusten in een verzorgingstehuis. Bizar is het, dat hij nu opeens wordt gekweld door nachtmerries. Hij verwondt zichzelf ’s nachts in zijn pogingen om zich te beschermen tegen demonen. Hij was één van ‘onze jongens op Java’ waar de NPO onlangs zo’n indringende serie over uitzond. (kijk hier) Je moet een sterke maag hebben om dit te zien. De gruwelijkheden gaan mijn voorstellingsvermogen voorbij.

Er is een plek in Nederland waar dertien ‘zware gevallen’ wonen, mannen die door de oorlog of vredesmissie zo beschadigd zijn, dat ze niet kunnen leven in onze wereld. Het heet Veteranen Thuisbasis en wordt niet gesubsidieerd door Defensie.  Op deze plek hoeven ze niets uit te leggen maar worden ze wel gestimuleerd om terug te keren in het gewone leven, voor zover dat nog kan. Die weg is lang en daar mag in deze woonomgeving alle tijd voor worden genomen. Vele anderen, die deze Thuisbasis nog niet gevonden hebben, zwerven door bossen en steden. En dat in Nederland.

Mijn zwager, mijn oom en al die anderen gingen als vrij onschuldige jonge mannen naar de oorlog en kwamen er geestelijk beschadigd uit. Ik geloof dat ‘oog om oog’ en ‘tand om tand’ toch niet zo’n heel goed idee was.

P.s. 1: Mijn neef Ramon maakte van die 1^e lichting Libanongangers een afstudeerproductie: ‘De twee kanten van UNIFIL’. (bekijken op laptop of PC is sterk aanbevolen)

P.s. 2: Drie plekken waar ik ‘bij toeval’ tegen aan loop, Vrijland, VOC Vechtdal en Veteranen Thuisbasis. Ze kampen allemaal met teruglopende subsidies. Terwijl we zoveel te danken hebben aan de mensen die hun leven in gevaar brachten om andere levens te redden en de gevolgen aan wat wij vieren als ’75 jaar vrijheid’.