Heb je je goed ingesmeerd, vraag ik mijn wandelvriendin voordat we een lekker lange dag door de drentse bossen gaan wandelen op een warme dag? Nee, zegt ze. Maar ik heb wel een zonnebril.

We gaan op pad en een paar uur later daalt haar antwoord. Heb je je ingesmeerd? Nee maar ik heb wel een zonnebril? Ik lach me tranen. Maar ze legt uit dat alleen de dunne huid onder haar ogen snel verbrand en dat de zonnebril dat verhindert. Verder nooit last van verbranden. Lekker juist, die warme zon op de huid. Je voelt de vitamine d naar binnen stromen. Ik smeerde wel wat maar hoop dat ik wel een lekker kleurtje krijg.

In de loop van de laatste eeuw is er een kronkel ontstaan in ons denken. Ik denk dat het ook een eeuw duurt voordat die er weer uit is. We denken namelijk dat het gezond is, als we bruin zijn. Als ik binnen kom en mijn moeder zegt: ‘bern wat sjust wyt’ (kínd wat zie je wit) dan is dat bepaald geen compliment. Als mijn door het hardlopen bezwete voorhoofd flink verkleurd, dan zie ik er beter uit. Stukken beter. Dat vind ik zelf ook. Maar hoe onwaar dat is, begint de laatste jaren steeds meer door te sijpelen.

Jaarlijks krijgen meer dan 51.000 mensen in Nederland te horen dat ze huidkanker hebben en onvoorzichtig zongedrag is daarvan een grote oorzaak. Het aantal mensen met huidkanker is sinds 1990 verviervoudigd. Het komt vooral voor bij de generaties die in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw onbekommerd gingen zonnen. (bron: www.huidfonds.nl)

Het gaat over mij. En mijn leeftijdgenoten! En het klopt want toen ik begin 20 was, ging ik het liefst zonnen van 12 tot 15 uur want dan was de zon op z’n heetst en had je het snelst effect. De eerste dagen van de vakantie lieten we ons opzettelijk verbranden zodat het proces van het vervellen en het bijkleuren van de roze, verbrande plekken klaar was voordat we naar huis gingen. Hoe bruiner je terugkwam, hoe mooier je vakantie was geweest. De vriendin die de borsten zo verbrand had, dat het etterde en ze met koude handdoeken de lange reis naar huis moest maken, accepteerde de pijn. Want ja… wie mooi wil zijn…

We wisten niet dat de gevolgen zo groot zouden zijn. Dat weten we nu wel. Dus moéten we smeren, smeren, smeren (op de wijs van wijnen wijnen, is het misschien al wat makkelijker te onthouden 😉) en met een andere blik naar onszelf leren kijken.  Honderd jaar geleden straalde het rijkdom uit als je bleek was en werd er driftig gepoederd. Nu moeten we leren omdenken dat een zonverbrande kop verre van gezond is. Maar voordat dát uit ons denken is….

Over honderd jaar ben ik er al lang niet meer, en mijn moeder al helemaal niet. Maar áls we er nog zijn, hoop ik dat haar ‘bern wat sjust wyt’ klinkt als een compliment. Vast.



P.s.:

Vier belangrijkste zonnetips van het KWF:
Gebruik zonnebrandcrème met een beschermingsfactor van minstens 30
Smeer elke 2 uur in, en smeer ruim: gebruik minstens 7 theelepels
Zoek de schaduw op tussen 12 en 15 uur als de zon het meest schadelijk is
Laat kinderen met zonnebrilletje of petje in de zon spelen.

Ik voeg er graag nog één aan toe want zonnebrand is dan wel goed voor ons, maar als het door het zeewater afgespoeld wordt, of ’s avonds via het doucheputje het riool in loopt, richt het schade aan aan het milieu. Vooral koraal heeft enorm last van ons smeren en als we zo doorgaan is er in het jaar 2100 helemaal geen koraal meer. (niet dat zonnebrand de enige vernietigende factor is, maar dat terzijde) Let op het etiket en koop iets waar geen oxybenzone in zit.